เวทีเสาวนา ยี่เป็งเมื่อตะก่อน แม้ปัจจุบันผิดเพี้ยนจากเดิมไปมาก แต่ก็ยังคงไว้ซึ่งการอนุรักษ์

  
    เวทีเสาวนา ยี่เป็งเมื่อตะก่อน เรียกลอยโขมด เน้นอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ล่วงลับ บูชารอยพระบาทพระพุทธเจ้าบูชาพระแม่คงคา และใช้ลอยสะเปาไม่ใช่ลอยกระทงรูปดอกบัวเช่นปัจจุบัน มูลนิธิสถาบันพัฒนาเมืองเชียงใหม่ จัดเสวนา ยี่เป็งเมื่อตะก่อน เพื่อถ่ายทอดข้อเท็จจริงของประเพณียี่เป็งในอดีต ทั้งยังมีกิจกรรมหยอดผางปะติ๊ด และแสดงผางปะติ๊ดหลายรูปแบบ ณ มูลนิธิสถาบันพัฒนาเมืองเชียงใหม่ สถานที่ที่มีบ้านดินแห่งแรกกลางเมืองเชียงใหม่ นางสาวบุญวรรณี วิริยะชัยวงศ์ ผู้ร่วมเสวนายี่เป็งเมื่อตะก่อน เปิดเผยว่า ประเพณียี่เป็งสมัยก่อนสังคมจะแคบกว่านี้ เพราะเป็นสังคมอนุรักษ์ แต่ปัจจุบันเป็นยุคโลกาภิวัตน์ ทำให้วัฒนธรรมล้านนาถูกปนกับวัฒนธรรมอื่น แต่ก่อนกระทงไม่ได้ทำเป็นรูปดอกบัว และเรียกลอยโขมด เป็นการลอยสะเปา มีผางประทีป วางตรงกลาง ใส่อาหารแห้งลงไปด้วย ตำนานของการลอยโขมด คือ สมัยหริภุญไชย เกิดโรคระบาดคนเสียชีวิตมาก จึงมีการอพยพหนีภัยพิบัติ ไปที่เมืองสุธรรมนครหัวเมืองมอญฝั่งพม่า จนกลายเป็นเมืองร้าง ผ่านไปหลายปีมีการอพยพกลับมา เกิดเสียชีวิตระหว่างทาง ดังนั้น เมื่อถึงยี่เป็ง คนลำพูนก็จะใส่ของแห้งลงไปในสะเปา เป็นการอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ล่วงลับ อีกเหตุผลหนึ่ง คือ เป็นการบูชารอยพระบาทพระพุทธเจ้า และบูชาพระแม่คงคา ซึ่งรับมาจากฮินดู ล้านนาเป็นแหล่งรับวัฒนธรรมที่หลากหลาย จนได้รับวัฒนธรรมของรัตนโกสินทร์ จึงมีการเริ่มทำกระทงเป็นรูปดอกบัว นางสาวบุญวรรณี ยังกล่าวด้วยว่า เวทีวันนี้จะเป็นเวทีถ่ายทอดประสบการณ์ด้านประเพณีร่วมกัน เป็นการอนุรักษ์ไว้ให้ลูกหลานได้เห็นความแตกต่างของจารีตประเพณีล้านนากับภาคกลางของไทย ตอนหลังภูมิปัญญาท้องถิ่นมีการรื้อฟื้นขึ้นมา เป็นเรื่องที่ดี ซึ่งจะทำให้เยาวชนรุ่นหลังรู้เจตนาดั้งเดิมของประเพณียี่เป็ง และสืบทอดร่วมกันเพื่อรักษาจารีตประเพณีที่ดีงามไว้ การลอยกระทงของล้านนา ที่เรียกว่า ลอยโขมดนั้น เนื่องจากกระทงเมื่อจุดเทียนแล้วปล่อยลงน้ำ จะมีแสงสะท้อนกับเงาน้ำวับแวมดูคล้ายแสงของผีโขมด วันขึ้น 15 ค่ำ เดือนยี่ ชาวบ้านจะมีการทำบุญตักบาตรและฟังเทศน์มหาชาติ โดยเป็นการเทศน์แบบพื้นเมือง ที่พระสงฆ์จะขึ้นไป เทศน์บนธรรมมาสน์บุษบก และในตอนค่ำชาวบ้านจะนำผางผะติ๊ด มาที่วัดเพื่อบูชาพระรัตนตรัย และฟังเทศน์ และการจุดผางผะติ๊ดนี้ คนล้านนาถือว่าได้บุญมาก เมื่อเสร็จจากการบูชาผางผะติ๊ดก็จะเป็นการจุดโคมไฟ หรือลอยโคม ด้วย
 
7 พฤศจิกายน 2554 , 14:09 น. , อ่าน 1181  

 ข่าวโดย   กนกรัตน์ - นริศรา สวท. เชียงใหม่