รายงานพิเศษ ชุมชนวัวลาย

  
     รายงานพิเศษ ชุมชนวัวลาย ชุมชนที่มีอายุกว่า 500 ปี สืบสานการทำเครื่องเงินและเครื่องเขิน สู่การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์
ชุมชนวัวลาย ตำบลหายยา อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นชุมชนดั้งเดิมของจังหวัดเชียงใหม่ ที่มีอายุ 513 ปี ประกอบด้วย 3 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนศรีสุพรรณ(บ้านคง) ชุมชนหมื่นสาร(บ้านวัวลาย) และชุมชนนันทาราม(บ้านเขิน) มีวัดเป็นศูนย์กลางของแต่ละชุมชน มีการประกอบอาชีพดั้งเดิม คือ ชุมชนหมื่นสารและศรีสุพรรณ ทำเครื่องเงิน ชุมชนนันทารามทำเครื่องเขิน ที่มีชื่อเสียงของจังหวัดเชียงใหม่ นายสุภาพ เจริญภักดี พ่อครูภูมิปัญญาคนชุมชนหมื่นสาร เล่าว่า ปัจจุบัน ชุมชนวัวลาย มีสล่า หรือ ช่าง ประมาณ 40-50 คน เน้นหนักไปที่แกะสลักแผ่นโลหะ แต่ช่างแกะสลักเครื่องเงินยังมีน้อย โดยภูมิปัญญาการทำเครื่องเงิน เครื่องเขิน สืบทอดมาจากภูมิปัญญาท้องถิ่นมานานหลายร้อยปี ปัจจุบัน มีการแกะสลักเป็นแผ่นภาพสำหรับตั้งโต๊ะ หรือ ติดผนัง ทำเป็นสลุง หรือ ขัน พานและถาด ช่างแต่ละคนจะมีความชำนาญและเอกลักษณ์เฉพาะตัว นิยมแกะสลักลายดั้งเดิม เช่น ลายนางรำ ลายรามเกียรติ์ ลายแบบวิถีชีวิต ชนบท พุทธประวัติ ซึงหากมีการสั่งซื้อให้ทำลายอื่นๆ ก็สามารถทำได้ ชิ้นที่เคยทำงานที่เล็กที่สุด คือ พวงกุญแจ ใช้เวลาทำประมาณ 10 – 20 นาที ส่วนชิ้นงานที่ใหญ่ที่สุดที่เคยทำ คือ แผ่นภาพและขันเงิน ถ้าเป็นแผ่นภาพเคยทำใหญ่ที่สุด มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2.5 เมตร ต้องใช้เวลาทำเป็นปี ส่วนขันเงิน เคยทำใหญ่ที่สุด เส้นผ่าศูนย์กลาง 1.5 เมตร ใช้เวลาทำประมาณ 6 เดือน โดยนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติจะนิยมซื้องานชิ้นเล็กมากกว่าคนไทย ซึ่งคนไทยนิยมซื้อชิ้นใหญ่ ไปประดับตามสถานที่ต่างๆ นายสุภาพ กล่าวด้วยว่า บ้านวัวลาย มี 2 วัด คือ วัดหมื่นสาร กับ วัดศรีสุพรรณ ช่างได้นำภูมิปัญญาที่สืบทอดมายาวนานแกะสลักเงินและโลหะ เล่าเรื่องราวต่างๆ โดยที่ศาลาโลหะเงิน 3 ครูบา วัดหมื่นสาร เป็นการแกะสลักที่บอกเล่าเรื่องราววิถีชีวิตของคนวัวลายที่อพยพมาอยู่ตั้งแต่สมัยพระเจ้ากาวิละครั้งตีพม่าได้ เจ้ากาวิละได้นำช่าง 10 หมู่ จากพม่าและไทยดั้งเดิม มารวมกันอยู่ที่บ้านวัวลาย ส่วนวัดศรีสุพรรณ เป็นวัดอุโบสถเงินบางส่วน โลหะบางส่วนประกอบกัน ลวดลายจะแตกต่างจากวัดหมื่นสาร ที่เป็นลายดั้งเดิม แต่วัดศรีสุพรรณ จะมีลายไทยประยุกต์เพิ่มเติมเข้ามาด้วย นายสุภาพ กล่าวทิ้งท้ายว่า ถนนคนเดินวัวลาย ที่เปิดประจำทุกวันเสาร์ ตั้งแต่เวลาประมาณ 17.00-22.00 น. ได้ทำให้ความเป็นอยู่ของคนในชุมชนดีขึ้น เป็นโอกาสของลูกหลานที่ได้สืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นมายาวนาน ลูกหลานจะได้ไม่ต้องออกไปหางานทำที่อื่น ถนนคนเดินวัวลาย ทำให้ผู้ซื้อและผู้ขายได้พบกัน ในราคาที่ยุติธรรม ไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง ชุมชนรอบข้างก็ได้รับผลดีด้วย เพราะมีคนต่างชุมชนเข้ามาค้าขาย นอกจากนี้ ยังมีการจัดตั้งโรงเรียนสืบสานของวัดศรีสุพรรณ คอยถ่ายทอดภูมิปัญญาดั้งเดิม ให้กับผู้สนใจและคนรุ่นหลัง ซึ่งพ่อครู แม่ครูภูมิปัญญาทุกคน ยินดีถ่ายทอดถูมิปัญญาดั่งเดิม หากมีคนสนใจ เพราะต้องการให้อนุรักษ์ไว้ ไม่อยากให้สูญหาย
 
25 พฤศจิกายน 2556 , 18:06 น. , อ่าน 1261  

 ข่าวโดย   กนกรัตน์-เจนรินทร์ สวท.เชียงใหม่