บทความเรื่อง : ผลกระทบที่เกิดขึ้นจาก ปัญหาหมอกควัน และ มลพิษทางอากาศ

เรียบเรียงโดย : ถิรชัย แจ้งไพร

      หมอกควัน จัดได้ว่าเป็นมลพิษทางอากาศที่สำคัญของภาคเหนือ เป็นผลผลิตของกระบวนการเผาไหม้ หรือ สันดาปที่ไม่สมบูรณ์ เป็นต้นกำเนิดของสารมลพิษทางอากาศที่ฝังตัวอยู่ กับอนุภาคฝุ่นละอองขนาดเล็กที่เมื่อเข้าไปในปอดแล้วไม่สามารถขับออกมาได้

        หมอกควัน จัดได้ว่าเป็นมลพิษทางอากาศที่สำคัญของภาคเหนือ เป็นผลผลิตของกระบวนการเผาไหม้ หรือ สันดาปที่ไม่สมบูรณ์ เป็นต้นกำเนิดของสารมลพิษทางอากาศที่ฝังตัวอยู่ กับอนุภาคฝุ่นละอองขนาดเล็กที่เมื่อเข้าไปในปอดแล้วไม่สามารถขับออกมาได้ สารมลพิษกลุ่มที่มีจำนวนชนิดมากที่สุด เป็นสารประกอบอินทรีย์ที่มีชื่อว่า พอลิไซคลิกอะโรมาติก ไฮโดรคาร์บอน (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons) ที่มักเรียกชื่อว่า พีเอเอช หรือ พาห์ (PAH) ซึ่งมีสารสมาชิกไม่น้อยกว่าสิบชนิดที่เป็นสารก่อมะเร็ง และแทบทุกชนิดเป็นสารที่คงอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นานไม่สลายตัวได้ง่าย

          ผล กระทบทางด้านสุขภาพ คณะผู้วิจัยหลายคณะได้ศึกษาวิจัยในเรื่องผลกระทบของมลพิษทางอากาศที่มีต่อ สุขภาพของประชาชนในภาคเหนือของประเทศไทย โดยเฉพาะในเขตพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดลำพูน อาทิเช่นโครงการวิจัยโดย พงศ์เทพ วิวรรธนะเดช และคณะ (2550) พบความสัมพันธ์ระหว่างระดับรายวันของฝุ่นในอากาศกับอาการของโรคหอบหืด โครงการวิจัยโดย อุษณีย์ วินิจเขตคำนวณ และคณะ (2550) พบความสามารถของสารมลพิษจากฝุ่นขนาดเล็ก ในการทำลายดีเอนเอของเซลล์ถุงลมปอด และโครงการวิจัยโดย ทิพวรรณ ประภามณฑล และคณะ (2550) พบสารมลพิษทางอากาศ ที่ตกค้างอยู่ในระบบร่างกายของคนในรูปของ สารเมตาบอไลต์ นอกจากนี้ มงคล รายะนาครและคณะ (2550) ยังได้วิเคราะห์พบสารมลพิษทางอากาศในอนุภาคฝุ่นขนาดเล็กทั้งที่เป็นสารโลหะ หนักและสารอินทรีย์ประเภทพีเอเอช หรือ พาห์ ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งหลายชนิด

          ผล กระทบทางด้านสุขภาพจากมลพิษทางอากาศโดยทั่วไป ได้แก่ การรู้สึกระคายเคืองหรือแสบตา ภาวะการหายใจไม่สะดวก โดยเฉพาะกับผู้ที่เป็นโรคหอบหืดมีความเสี่ยงที่จะมีอาการทรุดหนักถึงขั้น เสียชีวิตได้ เนื่องจากขีดความสามารถในการทำงานของปอดลดลงอย่างรวดเร็วและแม้ว่าอาจจะไม่ เสียชีวิตด้วยโรคหอบหืดแต่ในระยะยาวมักจะเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งปอด

          ผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจ มลพิษทางอากาศนอกจากจะมีผลกระทบทางด้านสุขภาพอย่างไม่มีข้อสงสัยแล้ว ยังมีผลทำให้ผู้ที่เจ็บป่วย อันเนื่องจากภาวะหมอกควันหรือมลพิษทางอากาศ ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล ขาดรายได้ จากการหยุดงาน ผลกระทบของมลพิษทางอากาศโดย เฉพาะปีที่มีหมอกควันมากกว่าปกติมีส่วนทำให้รายได้เข้าสู่ภาคธุรกิจท่อง เที่ยวลดลงอย่างกะทันหันได้ สมาคมธุรกิจ ท่องเที่ยวจังหวัดเชียงใหม่ได้เคยประมาณการว่า ในปัจจุบันมีคนทั่วโลกท่องเที่ยวต่างประเทศไม่ต่ำกว่า 900 ล้านคน ในจำนวนนี้มีผู้มาท่องเที่ยวในภูมิภาคอาเซียน ไม่ต่ำกว่า 60 ล้านคนโดยมาท่องเที่ยวที่จังหวัดเชียงใหม่เฉลี่ยปีละ 1.7 ล้านคน นำรายได้เข้าสู่จังหวัดเชียงใหม่ ประมาณปีละ 40,000 ล้านบาท ช่วงใดที่ประสบปัญหามลพิษทางอากาศ หากจำนวนผู้มาท่องเที่ยวจังหวัดเชียงใหม่ลดลงก็จะส่งผลถึงรายได้ที่ลดลงและ ภาวะการว่างงานของประชาชนจำนวนมากได้ (คำบรรยายของ นายวรพงศ์ หมู่ชาวใต้ เลขาธิการสมาคมธุรกิจท่องเที่ยวไทย ในการประชุมเพื่อรับฟังความคิดเห็นต่อร่างแผนแม่บทรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพ ภูมิอากาศแห่งชาติ พ.ศ. 2553-2562, วันที่ 14 สิงหาคม 2552 ณ สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่)

          ผลกระทบทางด้าน อื่นๆ ปัญหามลพิษทางอากาศโดยเฉพาะจากหมอกควัน ทำให้โครงการพำนักระยะยาวของจังหวัดเชียงใหม่ได้รับผลกระทบที่ยาวนาน โดยที่ไม่อาจจัดทำการประชาสัมพันธ์มาทดแทนได้ นอกจากนี้ ยังมีผลทำให้งบประมาณต่างๆ ที่สมควรมาจัดสรร เพื่อการพัฒนาจังหวัดในด้านอื่นๆ ต้องถูกปรับมาใช้เพื่อการป้องกันแก้ไขปัญหาอันเนื่องมาจากมลพิษทางอากาศ ปัญหาหมอกควัน จึงมีส่วนทำให้การกำหนดงบประมาณ สำหรับยุทธศาสตร์การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และยุทธศาสตร์การประหยัดพลังงานและใช้พลังงานทดแทน ซึ่งเป็นยุทธศาสตร์ที่สำคัญต่อการพัฒนาจังหวัดในภาพรวม ถูกจำกัดกรอบการพัฒนาเพื่อสังคมเชียงใหม่ในอนาคตไปอย่างน่าเสียดาย ภาพลักษณ์ของจังหวัดเชียงใหม่ ในรูปแบบของเมืองในหมอกควันอาจจะเป็นภาพที่ปีหนึ่งมีไม่กี่ครั้งแต่ก็เป็น ภาพที่หลอกหลอน สำหรับผู้ที่ไม่ได้อาศัยอยู่ในเชียงใหม่นานพอ และเป็นภาพที่ยากที่จะลบออกไปจากความทรงจำของผู้มาเยือนที่ได้มาประสบกับ ภาวการณ์ดังกล่าวด้วยตนเองพอดี หรือแม้กระทั่งผู้ที่ได้เห็นภาพเชียงใหม่ เมืองในหมอกควันทางโทรทัศน์หรือหนังสือพิมพ์ ในขณะเดียวกัน สถานการณ์มลพิษทางอากาศอันเนื่องมาจากหมอกควันก็มีส่วนทำให้สังคมชาว เชียงใหม่ มีความซับซ้อนเปราะบางมากขึ้น แม้ว่าจะทำให้เกิดกลุ่มนักวิชาการที่ตระหนักถึงปัญหามลพิษทางอากาศ ที่พยายามส่งสัญญาณให้ภาครัฐ ภาคเอกชนและชุมชนเร่งร่วมมือกัน เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาและมีกลุ่มที่รณรงค์ไม่ให้ปัญหาหมอกควันเกิดขึ้น โดยเน้นการยุติการเผาในที่โล่ง แต่ปัญหาหมอกควันก็ทำให้เกิดการแบ่งกลุ่ม ตามวิธีการคิดหรือปฏิบัติ ได้แก่ กลุ่มที่ต่อต้านการเผาในที่โล่ง กลุ่มที่สนับสนุนการเผาแบบชิงเผาหรือเผาตามกำหนด กลุ่มที่ต้องการดำรงวิถีชีวิตทางการเกษตรแบบดั้งเดิมที่ยังเผาวัสดุการเกษตร ต่อไปอยู่ กลุ่มที่สนับสนุนการแปลงวัสดุการเกษตรให้เป็นปุ๋ย และกลุ่มที่แสวงหาทางเลือกอื่นๆ นอกจากนี้ ในเวทีการประชุม สัมมนา เกี่ยวกับปัญหามลพิษทางอากาศจากหมอกควัน ก็มักจะมีผู้นำท้องถิ่น พาดพิงถึงกลุ่มผู้ดำเนินธุรกิจด้านการท่องเที่ยวและโรงแรมว่าเป็นกลุ่มที่ ได้รับประโยชน์จากการท่องเที่ยวโดยตรง แต่ยังไม่ได้มีส่วน ร่วมกับกลุ่มต่างๆ ในการแก้ไขปัญหาในเรื่องนี้อย่างเป็นกิจจะลักษณะ

ที่มา : รศ.ดร. มงคล รายะนาคร หน่วยวิชาการคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่


บทความเพื่อฟ้าใสไร้มลพิษ

  • ปัญหาหมอกควัน ฝุ่นละอองขนาดเล็ก แก้ได้ ต้องร่วมด้วย ช่วยกัน
          สถานการณ์หมอกควันในภาคเหนือของประเทศไทย ส่อเค้ารุนแรงตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2550 และรุนแรงต่อเนื่องเรื่อยมา โดยเฉพาะในช่วงเดือนมีนาคม ซึ่งเป็นช่วงที่อากาศแห้งแล้งสูงสุด ล่าสุดในปี 2553 พบความรุนแรงในหลายจังหวัดโดยเฉพาะที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน สูงสุด 518.5 ไมโครกรัม
  • ผลกระทบที่เกิดขึ้นจาก ปัญหาหมอกควัน และ มลพิษทางอากาศ
          หมอกควัน จัดได้ว่าเป็นมลพิษทางอากาศที่สำคัญของภาคเหนือ เป็นผลผลิตของกระบวนการเผาไหม้ หรือ สันดาปที่ไม่สมบูรณ์ เป็นต้นกำเนิดของสารมลพิษทางอากาศที่ฝังตัวอยู่ กับอนุภาคฝุ่นละอองขนาดเล็กที่เมื่อเข้าไปในปอดแล้วไม่สามารถขับออกมาได้
  • อนาคตการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ในแม่ฮ่องสอน กับจิตสำนึกการลดการเผา
          หมอกสามฤดู กองมูเสียดฟ้า ป่าเขียวขจี ผู้คนดี ประเพณีงาม ลือนามถิ่นบัวตอง นี่เป็นคำขวัญของ จ.แม่ฮ่องสอน ซึ่งบ่งบอกถึงความสมบูรณ์ และงดงามของธรรมชาติ เป็นที่ต้องตาต้องใจของนักท่องเที่ยวทั่วโลก และนำมาซึ่งรายได้จากปริมาณนักท่องเที่ยวที่มากขึ้นทุกปี โดยส่วนใหญ่มีความต้องการมาสัมผัสสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ หรือการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ แต่การท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์จะเกิดขึ้นที่แม่ฮ่องสอนได้อีกนานแค่ไหน หากการเผาเศษวัชพืช และพื้นที่การเกษตร รวมทั้งการเผาทุกรูปแบบ ยังเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
  • สถานการณ์ไฟป่าแม่ฮ่องสอน
          ไฟป่าถือเป็นอุบัติภัยสำคัญที่ต้องเฝ้าระวังให้ดี เพราะถ้าเกิดขึ้นมาแล้ว นอกจากจะดับยาก ยังสร้างความเสียหายคิดเป็นมูลค่ามหาศาล จังหวัดแม่ฮ่องสอนเป็นอีกจังหวัดหนึ่งที่มีการเกิดไฟไหม้ป่า และปัญหาหมอกควันที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ และการท่องเที่ยวของจังหวัด
  • ปัญหาการบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อม
          ในปัจจุบันปัญหาความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อมที่เกิดจากน้ำมือมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นการเผาเศษวัชพืช เพื่อทำการเกษตร หรือการบุกรุกแผ้วถางพื้นที่ป่าเพื่อสร้างที่อยู่อาศัยอย่างผิดกฎหมาย ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญ ของประเทศต่าง ๆ เนื่องจากการพัฒนาประเทศที่ผ่านมา ได้มีการนำทรัพยากรธรรมชาติมาใช้ประโยชน์เพื่อการพัฒนาอย่างมาก แต่ขาดการบริหารจัดการที่ดี ทำให้เกิดปัญหาความเสื่อมโทรมหรือเกิดมลพิษของสิ่งแวดล้อมขึ้นมา

เลือกหน้าแสดงบทความ  1  2  3  4  5