ในอดีตบ้านหันทราย ต.หันทราย อ.อรัญประเทศ จ.สระแก้ว  เคยมีป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ เพราะอยู่ใกล้กับชายแดนไทย-กัมพูชา อาชีพของชาวบ้านสมัยนั้น ก็คือ การทำไร่ ทำนา และการหาของป่ามาขาย แต่ตอนหลังมาป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ถูกบุกรุกและถูกทำลายลง ทำให้บริเวณนั้นเกิดความแห้งแล้งและสร้างความเดือดร้อนให้กับชุมชน  ชาวบ้านก็เลยพากันหันกลับมาทำโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและปลูกป่าชุมชนทดแทนขึ้น  เพื่อฟื้นฟูผืนป่าให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง พร้อมๆ กับการสนับสนุนให้ชาวบ้านสร้างอาชีพเสริมขึ้นในชุมชน เพื่อให้ชาวบ้านมีรายได้เสริม จะได้ไม่ต้องบุกรุกป่าและทำลายสิ่งแวดล้อมอีก  อาชีพเสริมที่หน่วยงานพัฒนาทั้งของรัฐและเอกชนเข้าไปสนับสนุนให้ชาวบ้านทำ  ก็คือ  “การทอผ้า”  ซึ่งที่บ้านหันทรายมีกลุ่มทอผ้าอยู่หลายกลุ่มด้วยกัน ทำให้จังหวัดสระแก้วกลายเป็นอีกจังหวัดหนึ่งที่มีชื่อเสียงเกี่ยวกับผ้าทอ จนมีผู้สนใจเดินทางไปเยี่ยมเยือนและดูงานอยู่เนืองๆ “กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรทอผ้าบ้านหันทราย” เป็นกลุ่มสตรีทอผ้าหนึ่งในหลายกลุ่มที่มีอยู่ในบ้านหันทราย

          ซึ่งกลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่มีความโดดเด่นกว่ากลุ่มอื่น ๆ   เพราะนอกจากจะมีการสร้างความเข้มแข็งให้เกิดขึ้นในชุมชนแล้ว ยังมีการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอกด้วย และผลิตภัณฑ์ของกลุ่มนี้ก็ยังมีคุณภาพและได้รับการคัดเลือกให้เป็นสินค้าชุมชน หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์   ระดับ 5 ดาว ของจังหวัดสระแก้วอีกด้วย   ป้าคำใส ธาจำรัตน์ ประธานกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรทอผ้าบ้านหันทราย  เล่าว่า  ชาวบ้านหันทรายเกือบทั้งหมดอพยพมาจากหลายจังหวัดของภาคอีสานเพื่อมาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่นี่ สิ่งที่ชาวบ้านนำมาด้วย ก็คือการทอผ้า ซึ่งเป็นมรดกตกทอดมาตั้งแต่สมัยปู่ย่าตายาย ชาวบ้านหันทรายรู้จักการทอผ้ามาตั้งแต่ยุคก่อนที่จะมาตั้งหมู่บ้านขึ้นที่นี่ และก็มีการสืบทอดต่อมาเรื่อยจนถึงปัจจุบัน  เพียงแต่ในช่วงก่อนจะทำเฉพาะกลุ่ม ยังไม่แพร่หลายเหมือนในปัจจุบันนี้ ส่วนใหญ่จะทำเพื่อใช้เอง ไม่ได้ทำเพื่อจำหน่ายแต่อย่างใด และต่างคนก็ต่างอยู่ ยังไม่มีการรวมกลุ่มกันเหมือนปัจจุบัน

          ประมาณปี 2538 บริษัทน้ำมัน ปตท.มารณรงค์ให้ชาวบ้านปลูกป่าขึ้น จำนวน 3,800 ไร่ พอเสร็จแล้วชาวบ้านไม่มีงานทำ เข้าป่าก็ไม่ได้ ก็เลยมีแนวคิดที่จะสร้างอาชีพเสริมขึ้น   โดยทำเรื่องขอทุนจาก ปตท.มาจัดตั้งกลุ่มทอผ้าขึ้นซึ่งทาง ปตท.ให้มา1,200 บาทและมีการระดมทุนจากสมาชิกอีกคนละ 100 บาท สำหรับนำมาดำเนินการในเบื้องต้น  กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรทอผ้าบ้านหันทราย ตอนก่อตั้งเริ่มแรกมีสมาชิก 11 คน แต่ปัจจุบันมีสมาชิกทั้งหมดประมาณ 60 คน มีทุนหมุนเวียนประมาณ 130,000 บาท โดยได้รับการสนับสนุนจากหลายหน่วยงาน เช่น เกษตรอำเภอ อบต.หันทราย อุตสาหกรรมจังหวัด ธกส. และโครงการสวัสดิการผู้สูงอายุจังหวัดสระแก้ว เป็นต้น ส่วนอุปกรณ์การทอผ้านั้น ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากองค์กร SIF สำหรับการบริหารจัดการนั้น ทางกลุ่มจะมีการตั้งคณะกรรมการขึ้นมาทำหน้าที่บริหารจัดการ จำนวน 14 คน  ประกอบด้วยด้วย  ประธานกลุ่ม รองประธาน  เลขานุการ เหรัญญิก ฝ่ายการตลาด ประชาสัมพันธ์ และกรรมการทั่วไป   ซึ่งแต่ละคนก็จะหน้าที่ของตนตามที่ได้รับมอบหมายมาอย่างสุดความสามารถ

          วัตถุดิบที่ใช้ในการทอผ้านั้น ส่วนหนึ่งเป็นวัตถุดิบที่มีอยู่ในท้องถิ่น  เพราะชาวบ้านมีการปลูกหม่อน เลี้ยงไหม และปลูกฝ้ายใช้เอง  แต่เนื่องจากวัตถุดิบในท้องถิ่นมีไม่เพียงพอ ส่วนใหญ่จึงต้องสั่งซื้อมาจากที่อื่น เช่น จากขอนแก่น เลย และ กทม. เป็นต้น ในส่วนของผลผลิตนั้น รูปแบบของผลิตภัณฑ์ที่กลุ่มทำขึ้นก็มี ผ้าฝ้ายมัดหมี่ ไหมมัดหมี่ ผ้าขะม้า ผ้าถุง ผ้าตัดเสื้อ เสื้อผ้าสำเร็จรูป โดยมีลวดลายกว่า 100 แบบ ซึ่งชาวบ้านช่วยกันออกแบบขึ้นมา ด้านการตลาดนั้น ทางกลุ่มจะนำไปจำหน่ายตามเทศกาลต่างๆ เช่น ที่เมืองทองธานี ที่ชลบุรี ระยอง เป็นต้น อีกส่วนหนึ่งก็จะมีพ่อค้ามารับซื้อถึงที่ นอกจากนี้ยังมีการทำตามออเดอร์ที่ลูกค้าสั่งทำพิเศษอีกด้วย   รายได้ที่เกิดจากการจำหน่ายผ้าทอของกลุ่มนั้น จะมีการนำผลกำไรมาปันผลกันปีละ 1 ครั้ง และสมาชิกยังมีรายได้จากการออมเงินอีก เดือนละ   20   บาท   เฉพาะเงินที่เกิดจากการออมของสมาชิกนี้ ตอนนี้มีอยู่ประมาณ 40,000 บาท  ผลที่เกิดจากการดำเนินงานของกลุ่ม ก็คือ ทำให้สมาชิกมีรายได้เพิ่มปีละหลายพันบาท ทำให้ชาวบ้านไม่อดอยาก ไม่ต้องเป็นหนี้ มีเงินหมุนเวียนในกลุ่ม  สามารถพึ่งตนเองได้  ชาวบ้านมีความเอื้ออาทรต่อกันและกัน มีความรักสามัคคี และทำให้ชุมชนมีความมั่นคงเข้มแข็ง

          “สิ่งที่พวกเรารู้สึกภูมิใจ  นอกจากเราสามารถพึ่งพาตนเองได้  ไม่ต้องเป็นหนี้เป็นสิน และได้รับคัดเลือกให้เป็นสินค้าหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ระดับ 5  ดาวแล้ว สิ่งที่พวกเราภูมิใจและปลาบปลื้มที่สุด ก็คือ การที่ทูลกระหม่อมหญิงเจ้าฟ้าอุบลรัตน์ราชกัญญา  สิริโสภาพรรณวดี เสด็จมาทรงเยี่ยมและทอดพระเนตรการทอผ้าที่นี่เมื่อหลายปีก่อน  ซึ่งทำให้พวกเรามีสุขและประทับใจอย่างไม่มีที่สิ้นสุด”
          ป้าคำใสกล่าวด้วยความภูมิใจ

 ที่มา: http://www.chumchonthai.or.th