คณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้อนุมัติแนวทางปฏิบัติใหม่เพื่อลดขั้นตอนและเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงานปรับปรุงแผนที่แนวเขตที่ดินของรัฐแบบบูรณาการ มาตราส่วน 1:4000 หรือที่รู้จักกันในชื่อ "One Map" ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญในการแก้ไขปัญหาการทับซ้อนของเขตที่ดินของรัฐ และสร้างมาตรฐานเดียวกันในการบริหารจัดการที่ดินทั่วประเทศ

นายคารม พลพรกลาง รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า มติดังกล่าวมาจากข้อเสนอของสำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (สคทช.) โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการทำให้ประเทศไทยมีแนวเขตที่ดินของรัฐที่ถูกต้อง แม่นยำ ทันสมัย และทุกส่วนราชการยึดถือแนวทางเดียวกัน เพื่อการบริหารจัดการทรัพยากรที่ดินของประเทศอย่างมีเอกภาพและประสิทธิภาพภายใต้แนวคิด “หนึ่งพื้นที่ หนึ่งหน่วยงานรับผิดชอบ” (One Land, One Law)

สั่งการ 13 หน่วยงานรัฐ ปฏิบัติตามแนวทางใหม่

ภายใต้มติ ครม. นี้ กรมธนารักษ์ กรมที่ดิน กรมป่าไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมพัฒนาที่ดิน สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมการปกครอง กรมแผนที่ทหาร สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ สคทช. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จะต้องปฏิบัติตามแนวทางปฏิบัติใหม่นี้อย่างเคร่งครัด

ที่ผ่านมา โครงการ One Map ได้แบ่งพื้นที่ดำเนินการออกเป็น 7 กลุ่ม กลุ่มละ 11 จังหวัด ซึ่งคณะรัฐมนตรีได้ให้ความเห็นชอบไปแล้ว 4 กลุ่ม โดยหน่วยงานที่มีที่ดินของรัฐมีหน้าที่ต้องปรับปรุงแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องให้สอดคล้องกับผลการดำเนินงาน One Map ให้แล้วเสร็จภายใน 360 วัน และสามารถขอขยายระยะเวลาได้หากมีเหตุผลความจำเป็น

สาระสำคัญของแนวทางปฏิบัติใหม่: ลดขั้นตอน เพิ่มความรวดเร็ว

นายคารมกล่าวว่า สคทช. ร่วมกับ 13 หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้จัดทำแนวทางปฏิบัติเพื่อลดขั้นตอนและเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน One Map ซึ่งมีสาระสำคัญ 3 ส่วนหลัก:

1. การกำหนดแนวทางการดำเนินงานก่อนเสนอ ครม.

ขั้นตอนนี้ประกอบด้วยการจัดเตรียมข้อมูล, การจัดทำแผนปฏิบัติการและกรอบระยะเวลา, การตรวจสอบและรับรองความถูกต้องของข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง, การบันทึกข้อมูลเข้าระบบฐานข้อมูล, การดำเนินการปรับปรุงแผนที่ One Map ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด, การนำเสนอคณะอนุกรรมการ One Map และคณะทำงานที่เกี่ยวข้อง, การรับรองผล, และการนำเสนอคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) และคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาอนุมัติ

2. การกำหนดแนวทางปฏิบัติการดำเนินงานหลังจาก ครม. เห็นชอบ

หลังจาก ครม. เห็นชอบ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะต้องเร่งดำเนินการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายของตนเองให้สอดคล้องกับผลการดำเนินงาน One Map ภายในระยะเวลาที่กำหนด นอกจากนี้ ยังต้องเร่งชี้แจงสร้างความรับรู้ความเข้าใจแก่ทุกภาคส่วน และกำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหากรณีที่มีผู้ได้รับผลกระทบ หรือพบความคลาดเคลื่อนของข้อมูล โดยจะมีการนำเสนอต่อคณะอนุกรรมการ One Map หรือคณะอนุกรรมการอื่นภายใต้ คทช. เพื่อพิจารณาและนำเสนอ คทช. เพื่อให้ความเห็นชอบต่อไป

3. การยกเว้นมติ ครม. เดิม เพื่อลดความซ้ำซ้อน

ที่สำคัญคือแนวทางปฏิบัติใหม่นี้เสนอขอยกเว้นการปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรี 2 ฉบับ คือ มติเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2555 และ 22 มีนาคม 2565 เฉพาะกรณีการดำเนินงานปรับปรุงแผนที่ One Map เท่านั้น เพื่อลดขั้นตอนและความซ้ำซ้อนของการดำเนินงาน เนื่องจากแนวทางปฏิบัติที่กำหนดขึ้นใหม่นี้สามารถทดแทนการดำเนินการตามมติ ครม. เดิมได้ทั้งหมด

ทั้งนี้ คทช. ได้มีมติเห็นชอบแนวทางปฏิบัติเพื่อลดขั้นตอนและเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน One Map รวมถึงการยกเว้นมติ ครม. เดิมแล้วในการประชุมครั้งที่ 2/2567 เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2567

การตัดสินใจครั้งนี้ของ ครม. คาดว่าจะช่วยเร่งรัดกระบวนการจัดทำ One Map ให้เป็นรูปธรรมได้เร็วขึ้น นำไปสู่การแก้ไขปัญหาข้อพิพาทเรื่องที่ดินของรัฐที่ยืดเยื้อมานาน และสร้างความชัดเจนในการใช้ประโยชน์ที่ดินของประเทศอย่างยั่งยืน