"พระราชปณิธานสีเขียว : จากพระราชดำริสู่ความเป็นจริง 30 ปีที่สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อยเปลี่ยนชีวิตทั้งคนและสัตว์"

ในวันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2535 ท่ามกลางผืนป่าอันอุดมสมบูรณ์ของอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ พระราชปณิธานอันยิ่งใหญ่แห่งหนึ่งได้ถือกำเนิดขึ้น เมื่อสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎรในโครงการพระราชดำริ "บ้านเล็กในป่าใหญ่" และได้ทรงปล่อยนกยูง ไก่ป่า และไก่ฟ้า กลับคืนสู่ผืนป่า

นั่นคือจุดเริ่มต้นของ "สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อย" ผลงานอันทรงคุณค่าที่สะท้อนพระราชหฤทัยที่ทรงห่วงใยชีวิตสัตว์ป่าและผืนป่าไทย จนกลายเป็นแบบอย่างแห่งการอนุรักษ์ที่ยั่งยืนและสร้างสรรค์มาจนถึงทุกวันนี้

หลังจากการเสด็จพระราชดำเนินในครั้งนั้น พระบรมราชชนนีพันปีหลวงได้ทรงมีพระราชดำริให้จัดตั้งสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่า​ขึ้นในพื้นที่โครงการอนุรักษ์สภาพป่าไม้อำเภออมก๋อย ด้วยพระราชประสงค์อันชัดเจน คือ

▶️ เพื่อการวิจัย เพาะเลี้ยง และขยายพันธุ์สัตว์ป่าป้องกันไม่ให้สัตว์ป่าแต่ละชนิดต้องสูญพันธุ์
▶️ เพื่อฟื้นฟูประชากรสัตว์ป่าในธรรมชาติ โดยปล่อยสัตว์ที่ขยายพันธุ์ได้แล้วกลับคืนสู่ป่า
▶️ เพื่อสร้างอาชีพให้ชุมชน โดยแจกจ่ายสัตว์ป่าให้ราษฎรนำไปเลี้ยงเพาะพันธุ์ทำฟาร์ม
▶️ เพื่อทดแทนรายได้จากการเลิกตัดไม้และล่าสัตว์ โดยจ้างชาวบ้านในโครงการ "บ้านเล็กในป่าใหญ่" มาเป็นผู้เพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์

และเมื่อวันที่ 23 มกราคม พ.ศ. 2537 พระองค์ท่านได้เสด็จพระราชดำเนินอีกครั้ง ณ ศูนย์ปฏิบัติการนางนอน ตำบลม่อนจอง อำเภออมก๋อย พร้อมทรงปลูกต้นไทรทอง 2 ต้น และทรงเปิดสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อยอย่างเป็นทางการ เป็นการประกาศให้โลกรู้ว่า การอนุรักษ์สัตว์ป่าไม่ใช่เพียงแค่การปกป้อง แต่คือการสร้างชีวิตใหม่และคืนชีวิตกลับสู่ป่า

ดินแดนแห่งพระราชปณิธาน : อมก๋อย หัวใจอนุรักษ์
สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อย ตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอมก๋อย หมู่ที่ 3 ตำบลม่อนจอง อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ท่ามกลางผืนป่าเบญจพรรณผสมป่าเต็งรังที่อุดมสมบูรณ์​ ภูมิประเทศเป็นที่ราบเชิงเขาความสูง 400–600 เมตรจากระดับน้ำทะเล ทิศเหนือติดห้วยหมาแหงน ทิศตะวันออกติดห้วยหละ ทิศตะวันตกและใต้ติดน้ำแม่ตื่น​

พื้นที่เป็นป่าเบญจพรรณผสมป่าเต็งรัง เป็นแหล่งอาหารและที่อยู่อาศัยที่สมบูรณ์แบบสำหรับสัตว์ป่า อุณหภูมิต่ำสุดในฤดูหนาวเฉลี่ย 8°C อุณหภูมิสูงสุดในฤดูร้อนเฉลี่ย 40°C จึงเหมาะสมต่อสัตว์ป่าหลากหลายชนิด

สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อยเป็นบ้านหลังใหม่ของสัตว์ป่านานาชนิด ทั้งที่ได้รับการช่วยเหลือจากการถูกล่า การค้า และที่ใกล้สูญพันธุ์ เช่น

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม — กวางผา, เลียงผา, กวางป่า, เก้ง, ละมั่ง, เนื้อทราย, ลิงวอก, ลิงกัง, หมีควาย
สัตว์ปีก — ไก่ฟ้าหลังขาว, ไก่ฟ้าหลังเทาแข้งดำ, นกแก๊ก, นกยูงไทย, นกปรอดหัวโขน ฯลฯ
สัตว์เลื้อยคลานและสะเทินน้ำสะเทินบก — เต่าเหลือง, เต่านา

ผลงานที่เบ่งบานตลอด 30 ปี
ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2537 จนถึงปัจจุบัน สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อยได้ดำเนินงานตามพระราชปณิธานจนเกิดผลงานมากมาย เช่น

• ขยายพันธุ์สัตว์ป่าหลายชนิดสำเร็จ ช่วยป้องกันการสูญพันธุ์
• ปล่อยสัตว์คืนสู่ธรรมชาติ เพิ่มประชากรสัตว์ป่าในป่าอมก๋อย
• แจกจ่ายสัตว์ให้ราษฎร สร้างฟาร์มสัตว์ป่าเป็นอาชีพ
• สร้างรายได้ให้ชุมชนจากการเพาะเลี้ยงและการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์
• เป็นแหล่งเรียนรู้ของนักเรียน นักศึกษา และประชาชนทั่วไป

พระราชปณิธานสีเขียวของพระบรมราชชนนีพันปีหลวง คือแบบอย่างแห่งการอนุรักษ์แบบองค์รวมที่ทรงสอนไว้ว่า:

"ป่าคือชีวิต สัตว์ป่าคือหัวใจของป่า และคนคือผู้พิทักษ์ หากเราดูแลกันและกัน ทุกชีวิตจะอยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน"

วันนี้ สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อยยังคงดำเนินงานต่อไป ภายใต้การดูแลของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอมก๋อย หมู่ที่ 3 ตำบลม่อนจอง อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่